EKITIIBWA KYA KATONDA – ENSINZA ENANSI KASANGWAWOO

Engeri abantu gye balagaamu Katonda ekitiibwa

1. Ennyanjula

Ekitiibwa kya Katonda kye kimu ku bintu ebikulu ennyo mu bulamu bw’okukkiriza. Omuntu bw’akkiriza nti Katonda ye Mutonzi w’ebintu byonna, ensibuko y’obulamu, era nti obulamu bwe buli mu buyinza bwa Katonda, ekitiibwa kye amuwa kiba kiraga engeri gy’ategeeramu Katonda n’obuvunaanyizibwa bwe eri Omutonzi we.

Ekitiibwa kya Katonda si kigambo kyokka ekigambibwa n’akamwa. Si kukozesa mannya ga Katonda mu kusinza kwokka. Ekitiibwa kirabikira mu bigambo, mu bikolwa, mu mpisa, mu ngeri omuntu gy’ayisaamu abantu, mu ngeri gy’akwatamu obutonde, mu ngeri gy’akolamu emirimu gye, ne mu ngeri gy’akwatamu ebintu ebyamukwasibwa.

Omuntu ayagala okuwa Katonda ekitiibwa alina okwebuuza nti: “Obulamu bwange bulaga ekitiibwa eri Katonda?” Ekibuuzo kino kikulu kubanga enzikiriza ey’amazima erina okulabikira mu nneeyisa y’omuntu.

Mu nnyigiriza eno, ekitiibwa kya Katonda kigenda kutegeezebwa ng’empisa y’obulamu, nga kikwatagana n’okukkiriza, okusinza, obwesigwa, amazima, obwetoowaze, obulamu bw’amaka, obuweereza, n’obuvunaanyizibwa eri abantu n’obutonde.

2. Ekitiibwa kye ki?

Ekitiibwa kitegeeza okuwa omuntu oba ekintu ekifo, omuwendo, n’obukulu ebibagwanira. Mu ngeri y’enzikiriza, okuwa Katonda ekitiibwa kitegeeza okumussa mu kifo eky’obukulu n’okumutegeera ng’Omutonzi.

Ekitiibwa tekikoma ku kugamba nti Katonda mukulu. Omuntu alina okukiraga mu bulamu bwe.

Omuntu ayinza okugamba nti ayagala Katonda naye ng’akola ebikolwa eby’obulimba, obutali bwesigwa, obukyayi, oba obutali bwenkanya. Mu mbeera ng’eyo, ebigambo n’ebikolwa biba tebikwatagana.

N’olwekyo, ekitiibwa kya Katonda kibeera mu kukwatagana wakati w’enzikiriza n’obulamu.

3. Katonda ng’Omutonzi

Okutegeera Katonda ng’Omutonzi kye kimu ku bisibuko by’ekitiibwa. Omuntu bw’ategeera nti obulamu si bwa kwetwala ng’ekintu ekitaliiko mugaso, atandika okubeera n’obuvunaanyizibwa.

Omutonzi bw’amuwa ekitiibwa, omuntu ayinza okutegeera nti:

obulamu bulina omuwendo;
abantu balina ekitiibwa;
obutonde bulina okukwatibwa n’obuvunaanyizibwa;
ebintu ebirungi birina okukuumibwa;
amaanyi n’obusobozi birina okukozesebwa mu ngeri ennungi.

Okukkiriza Katonda ng’Omutonzi, kale, kuleeta obuvunaanyizibwa mu nneeyisa.

4. Ekitiibwa kya Katonda mu kusinza

Okusinza kye kimu ku ngeri abantu gye balagaamu Katonda ekitiibwa. Mu kusinza, omuntu ayoleka okukkiriza kwe, okwebaza, okwewaayo, n’okukkiriza obukulu bwa Katonda.

Naye okusinza tekulina kuba kikolwa kya mangu oba kya nnaku emu yokka. Ekitiibwa ekiragibwa mu kusinza kirina okukwatagana n’obulamu bw’omuntu oluvannyuma lw’okusinza.

Omuntu bw’ava mu kusinza n’addayo mu bulamu bwe obwa bulijjo, ekitiibwa kya Katonda kirina okusigala nga kirabikira mu mpisa ze.

5. Ekitiibwa kya Katonda mu bigambo

Omuntu ayinza okuwa Katonda ekitiibwa nga akozesa ebigambo ebiraga okussa ekitiibwa mu Katonda.

Kino kizingiramu obwegendereza mu ngeri gy’ayogeramu ku Katonda. Omuntu tayinza kukozesa bigambo bya kusaaga, bya kusekerera, oba eby’obutali bwenkanya n’agenderera okwonoona ebigambo ebikwata ku Katonda.

Naye era waliwo ekintu ekirala ekikulu: ebigambo by’omuntu eri abantu nabyo biraga empisa ze.

Omuntu bw’ayogera eby’obulimba, okwogera obubi ku balala, okusaasaanya ebigambo eby’obulimba, oba okwogera ebintu ebiyinza okuleeta obukyayi, ekyo kikosa n’engeri abantu gye bamulabamu ng’omukkiriza.

N’olwekyo, okuwa Katonda ekitiibwa kutandika n’olulimi.

6. Amazima galaga ekitiibwa kya Katonda

Amazima ge musingi gw’empisa ennungi. Omuntu ayagala okuwa Katonda ekitiibwa alina okutegeera omuwendo gw’amazima.

Amazima galabikira mu:

kutegeeza ekituufu;
obutakukusa bantu;
obutakola bulimba ku lw’obugagga;
okutuukiriza ebisuubizo;
okukkiriza ensobi ng’ozikoze;
obutasaasaanya mawulire agatali makakafu.

Ekitiibwa kya Katonda tekigenda bulungi wamu n’obulimba obutegekeddwa.

7. Obwesigwa

Obwesigwa kye kimu ku bifaananyi by’omuntu ayagala okussa ekitiibwa mu Katonda.

Omwesigwa atuukiriza obuvunaanyizibwa bwe ne bwe kiba nti tewali amulaba. Akola ekituufu si lwa kuba abantu bamulaba, wabula lwa kuba akimanyi nti kituufu.

Obwesigwa bubeera mu maka, ku mulimu, mu bizinensi, mu buyigirize, mu buyinza, ne mu nkolagana n’abantu.

Omuntu bw’abeera omwesigwa mu bintu ebitonotono, ekitiibwa kye kirabikira mu bulamu bwe.

8. Ekitiibwa kya Katonda n’obwetoowaze

Obwetoowaze si kwekuba omuntu atalina mugaso. Obwetoowaze kitegeeza okumanya ekifo kyo, okumanya nti olina bye osobola n’ebyo by’otasobola, n’obutalowooza nti oli waggulu wa buli muntu.

Omuntu bw’awa Katonda ekitiibwa, amanya nti obusobozi bwe si bwa kwenyumiririzaamu bokka.

Obwetoowaze bumuyamba okuwuliriza, okuyiga, okukkiriza okutereezebwa, n’okuyamba abalala.

9. Ekitiibwa kya Katonda n’obuntu

Engeri gye tuyisaamu abantu nayo ekwatagana n’ekitiibwa kya Katonda.

Omuntu bw’akkiriza nti abantu ba Katonda bye bitonde, alina okubeera omwegendereza mu ngeri gy’abayisaamu.

Ekitiibwa kirabikira mu:

okuwuliriza omuntu;
obutamunyooma;
obutamukozesa bubi;
okumuyamba ng’ali mu bwetaavu;
okumuyisa mu bwenkanya;
okumusonyiwa nga kisoboka;
okuteekawo emirembe mu kifo ky’obutabanguko.

Okussa ekitiibwa mu Katonda tekulina kuba nsonga ya kusinza yokka; kulina okukwata ku ngeri omuntu gy’ayisaamu abantu.

10. Ekitiibwa kya Katonda mu maka

Amaka ge masomero g’obulamu. Omwana ayiga ebintu bingi okuva ku bazadde, abakulu, n’abantu abamwetoolodde.

N’olwekyo, ekitiibwa kya Katonda kirina okulabikira mu maka.

Mu maka mubeere:

okwagalana;
okuwuliziganya;
amazima;
obwesigwa;
okusonyiwagana;
okuwa buli muntu ekitiibwa;
okukuuma abaana;
okuyamba abakadde;
okutereeza enkaayana mu mirembe.

Abazadde n’abakulira amaka balina obuvunaanyizibwa obw’enjawulo mu kuyigiriza abaana empisa ennungi.

11. Ekitiibwa kya Katonda n’abakadde

Mu bitundu byaffe eby’enjawulo, abakadde basobola okuba n’omulimu omukulu mu kutambuza obumanyi, ennono, n’ebyafaayo by’abantu.

Okubawa ekitiibwa tekitegeeza nti buli kigambo ky’omukadde kiba kituufu awatali kukyekenneenya. Kitegeeza okubawuliriza n’obwegendereza, okumanya omuwendo gw’obumanyi bwabwe, n’okukwatagana nabo mu ngeri ey’ekitiibwa.

Omulembe omuggya gulina okuyiga okuva ku mukadde, naye era okukozesa okumanya, obukakafu, n’okwekenneenya obulungi.

12. Ekitiibwa kya Katonda n’abavubuka

Abavubuka nabo balina ekifo ekikulu mu kutambuza enzikiriza n’empisa okudda mu mulembe oguddako.

Ekitiibwa kya Katonda mu bavubuka kirabikira mu:

okuyiga;
okukola ennyo;
okwewala ebikolwa ebyonoonya obulamu;
okuyamba bannaabwe;
okukuuma ekitiibwa ky’amaka;
okukozesa tekinologiya mu ngeri ennungi;
okubeera abeesigwa.

Omuvubuka talina kulowooza nti okussa ekitiibwa mu Katonda kitegeeza kuleka kuyiga oba okukola. Okuyiga n’okukola mu bwesigwa nabyo bisobola okuba ekitundu ky’obulamu obw’obuvunaanyizibwa.

13. Ekitiibwa kya Katonda mu mirimu

Omuntu ayinza okulaga ekitiibwa kya Katonda mu ngeri gy’akolamu omulimu gwe.

Omukozi omwesigwa:

atuuka ku budde;
akola n’obwegendereza;
takumpanya bintu bya bantu;
takozesa buyinza bwe kubba;
akkiriza obuvunaanyizibwa;
ayamba okutumbula omulimu gw’ekibiina.

Omulimu bwe gukolebwa n’obwesigwa, guyamba omuntu okubeera n’obulamu obw’ekitiibwa.

14. Ekitiibwa kya Katonda n’obugagga

Obugagga bwennyini tebutegeeza nti omuntu ayagala oba tanyooma Katonda. Ekikulu kwe kukozesa eby’obugagga mu ngeri ki.

Omuntu alina obugagga alina okwewala okulowooza nti eby’obugagga bimufuula omukulu okusinga abantu abalala.

Obugagga busobola okukozesebwa mu:

kulabirira maka;
kuyamba abali mu bwetaavu;
kutumbula emirimu;
okuyigiriza;
kukola ebintu eby’omugaso eri abantu.

Ekitiibwa kya Katonda kirabikira mu buvunaanyizibwa bw’omuntu mu by’afuna.

15. Ekitiibwa kya Katonda n’obutonde

Obutonde nabwo bulina okukwatibwa n’obuvunaanyizibwa.

Omuntu bw’ategeera Katonda ng’Omutonzi, alina okuba omwegendereza ku nsi gy’alimu.

Kino kizingiramu:

obutayonoonya mazzi;
obutasaanyaawo miti awatali nsonga;
okukuuma obuyonjo;
obutafuula bifo bya bantu bifo bya kasasiro;
okukuuma ebintu eby’omuwendo eri emirembe egigenda okujja.

Okukuuma obutonde si nsonga ya by’enzikiriza yokka; era nsonga ya buvunaanyizibwa bw’abantu.

16. Ekitiibwa kya Katonda mu bwenkanya

Ekitiibwa kya Katonda tekikwatagana n’okuyisa abantu mu ngeri etali ya bwenkanya.

Omuntu alina okwewala okusala omusango ku muntu olw’obugagga bwe, ekika kye, ekifo kye, oba mbeera ye.

Obwenkanya busaba okuwuliriza ensonga, okwewala okukozesa amaanyi obubi, n’okuyisa abantu mu ngeri etali ya kusaliriza.

Mu maka, mu kibiina, mu kkanisa oba mu kibiina ky’enzikiriza, obwenkanya bwetaagisa.

17. Ekitiibwa kya Katonda n’emirembe

Omuntu ayagala okuwa Katonda ekitiibwa alina okuba omuzimbi w’emirembe.

Kino tekitegeeza nti enkaayana zonna ziggwaawo amangu. Kitegeeza nti omuntu agezaako okuzitereeza mu ngeri etaleeta kwonoona.

Okusonyiwa, okuwuliriza, okwogera amazima mu kisa, n’okunoonya ekigonjoola bisobola okuyamba mu kuzimba emirembe.

Emirembe si bugayaavu. Ye nteekateeka y’okutereeza obutakkaanya nga waliwo ekitiibwa eri abantu.

18. Ekitiibwa kya Katonda n’obuweereza

Obukulembeze obw’enzikiriza n’obuweereza birina okutambulira ku buvunaanyizibwa.

Omuntu aweereddwa obuvunaanyizibwa talina kubukozesa kweyongera buyinza oba kwefunira by’ayagala yekka.

Obuweereza obw’amazima butunuulira:

bantu;
bwenkanya;
bwesigwa;
buvunaanyizibwa;
bulambulukufu;
kuyamba;
kukuuma ekibiina.

Ekitiibwa kya Katonda kirabikira mu ngeri omuntu gy’akozesaamu ekifo kye.

19. Ekitiibwa kya Katonda n’obuyinza

Obuyinza bwe buweebwa omuntu, butera okuleta obuvunaanyizibwa obunene.

Omukulembeze alina okumanya nti abantu si bintu bya kukozesa.

Obuyinza obw’ekitiibwa bulina okukwatagana n’okuwuliriza, obwenkanya, obwesigwa, n’okwewala okukozesa ekifo mu bukumpanya.

N’olwekyo, omuntu bw’aba n’obuyinza, ekibuuzo tekiba nti “Nsobola kukola ki?” kyokka, wabula era nti “Nkozesebwa ntya amaanyi gano okuyamba?”

20. Ekitiibwa kya Katonda n’okwebaza

Okwebaza kwe kimu ku bifaananyi by’obulamu obw’okukkiriza.

Omuntu bw’alowooza ku bulamu, ku bantu abamuyamba, ku butonde, ku magezi, n’emikisa gy’alina, asobola okufuna omutima ogw’okwebaza.

Okwebaza kuyamba omuntu okwewala okwekuluntaza n’okulowooza nti buli kintu ky’afunye yakifuna olw’obusobozi bwe yekka.

21. Ekitiibwa kya Katonda n’okusaba

Okusaba kuyinza okuba engeri omuntu gy’ayogeramu ne Katonda mu kukkiriza.

Mu kusaba, omuntu ayinza:

okwebaza;
okwatula obwetaavu;
okusaba obulagirizi;
okwenenya;
okusaba amaanyi;
okusaba emirembe;
okwewaayo eri Katonda.

Naye okusaba tekulina kukozesebwa ng’engeri y’okwewala obuvunaanyizibwa. Omuntu asaba obulagirizi era n’akola ekitundu kye mu bulamu.

22. Ekitiibwa kya Katonda n’okwenenya

Omuntu bw’akola ensobi, okukkiriza ensobi ye kye kimu ku biraga obwetoowaze.

Okwekwasa, okunoonya ensonga z’okwejjeereza, oba okulumiriza abantu abalala buli kiseera tekuyamba muntu kukula mu mpisa.

Okweenenya kutandika n’okumanya nti ekikolwa kyali kikyamu, n’oluvannyuma okunoonya engeri y’okukitereezamu.

Awali omuntu gwe twakosa, okwetondera n’okukola ekisoboka okutereeza ensobi nabyo bya mugaso.

23. Ekitiibwa kya Katonda n’okusonyiwa

Okusonyiwa kye kimu ku bintu ebiyinza okuzimba emirembe. Naye okusonyiwa tekitegeeza nti omuntu alina okukkiriza obubi obwongera okumutuusaako akabi.

Waliwo enjawulo wakati w’okusonyiwa n’okuleka obutali bwenkanya nga bwe buli.

Ekitiibwa kya Katonda kituyigiriza okufuna omutima ogutalina kyekusibye ku bukyayi, ate nga era tulina okuba ab’amagezi mu kukuuma obulamu, ekitiibwa, n’obwenkanya.

24. Ekitiibwa kya Katonda n’olulimi lwaffe

Olulimi Luganda n’ennimi endala ezikozesebwa mu bantu baffe zikola kinene mu kutambuza obumanyi n’enzikiriza.

Okukozesa olulimi mu ngeri ennungi kuyamba abantu okutegeera obubaka obw’enzikiriza.

Naye tulina okwegendereza obutagatta buli kigambo eky’edda ku nzikiriza nga tetulina bujulizi.

Bwe tuba nga twogera ku byafaayo oba ennono, tulina okwawula wakati wa:

“Kino kye tumanyi.”

“Kino kya nnono y’abantu.”

“Kino kye kyogerwa mu buwangwa.”

“Kino ye ntegeera y’enzikiriza yaffe.”

Okukola enjawulo eyo kyongera ekitiibwa mu kuyigiriza.

25. Ekitiibwa kya Katonda n’okumanya

Okukkiriza n’okuyiga tebirina kulwanagana.

Omuntu ayinza okukkiriza Katonda era n’ayagala okumanya ebikwata ku nsi, abantu, byafaayo, nnimi, obutonde, n’ebintu ebirala.

Okuyiga kuyamba omuntu okwewala okukkiriza buli kintu kyawulira awatali kukyekenneenya.

Omuyigiriza w’enzikiriza naye alina obuvunaanyizibwa obw’okwewala okuyigiriza ebintu nga bikakasiddwa nga bwe bitakakasiddwa.

26. Ekitiibwa kya Katonda ku mikutu gya yintaneeti

Mu mulembe gwa tekinologiya, ebigambo by’omuntu bisobola okutuuka ku bantu bangi mu kaseera katono.

N’olwekyo, omukkiriza alina okuba omwegendereza nga akozesa emikutu gya yintaneeti.

Alina okwewala:

okusaasaanya obulimba;
okuvuma abantu;
okutambuza amawulire agatali makakafu;
okukozesa ebigambo eby’obukyayi;
okukozesa erinnya lya Katonda mu bukumpanya;
okuteekawo obutakkaanya mu bantu.

Ekitiibwa kya Katonda kirina okulabikira ne ku ssimu, ku mikutu gy’empuliziganya, ne mu biwandiiko by’omuntu.

27. Ekitiibwa kya Katonda n’obuyonjo

Obuyonjo nabwo buyinza okulaga obuvunaanyizibwa bw’omuntu.

Okukuuma omubiri, amaka, ebifo eby’okusinzizaamu, ebifo eby’olukale, n’obutonde nga biyonjo kuyamba abantu okubeera obulungi.

Omuntu tayinza kwogera ku kitiibwa kya Katonda ate n’abeera ng’atasobola kussa kitiibwa ku kifo ky’abeeramu n’abantu b’abeera nabo.

28. Ekitiibwa kya Katonda n’obulamu

Obulamu bwa muntu bwa muwendo. N’olwekyo, omuntu alina okubeera omwegendereza mu ngeri gy’akwatamu obulamu bwe n’obw’abantu abalala.

Kino kizingiramu okwewala ebikolwa eby’obutali bugenderevu ebiyinza okutuusa obulabe ku mubiri oba ku bulamu bw’omuntu omulala.

Era omuntu alina okunoonya okumanya okukwatira ku bulamu n’obuyonjo okuva mu bakugu n’ensibuko ezesigika.

29. Ekitiibwa kya Katonda n’obutaliimu

Mu bulamu, omuntu ayinza okuyita mu biseera eby’obwetaavu, obw’obulumi, oba obutaliimu.

Ekitiibwa kya Katonda mu mbeera ng’ezo tekitegeeza kwefuula ng’atalina kizibu. Kitegeeza okusigala ng’anoonya amazima, obuyambi, n’amaanyi ag’okugumira.

Ekkubo ly’okukkiriza lisobola okuba ery’okwesiga Katonda nga omuntu era akola ebisoboka okutereeza embeera ye.

30. Ekitiibwa kya Katonda n’okwagala

Okwagala abantu kye kimu ku bifaananyi by’obulamu obw’empisa.

Okwagala si bigambo byokka. Kuyinza okulabikira mu kuyamba, okuwuliriza, okusonyiwa, okuwa omuntu ekitiibwa, n’okumuyamba okuddamu okutambula ng’ali mu buzibu.

Okwagala bwe kuba nga kutambulira wamu n’amazima n’obwenkanya, kuyamba okuzimba ekibiina ekirimu obutebenkevu.

31. Ekitiibwa kya Katonda n’obuvunaanyizibwa eri ensi

Omuntu alina okutegeera nti alina obuvunaanyizibwa eri abantu abaliwo kati n’emirembe egigenda okujja.

Tulina okubuuza:

“Bwe tukozesa ebintu byonna leero, banaffe abajja ejo balisanga ki?”

Ekibuuzo kino kikulu mu by’obutonde, eby’enfuna, obuyigirize, ennono, olulimi, n’obukulembeze.

Ekitiibwa kya Katonda kizingiramu okulowooza ku biseera eby’omu maaso.

32. Ekitiibwa kya Katonda n’obumu

Abantu bayinza okwawukana mu nnimi, buwangwa, bitundu, n’engeri gye bategeeramu ebintu ebimu.

Naye enjawulo tezirina kuba nsonga ya kunyoomagana.

Okussa ekitiibwa mu Katonda kuyinza okutuyamba okulaba omuwendo gw’obuntu bw’omulala, ne bwe tuba nga tetukkiriziganya ku buli nsonga.

Obumu tebutegeeza nti abantu bonna balina okubeera kye kimu mu buli kintu. Kitegeeza nti enjawulo zisobola okubeerawo awamu n’ekitiibwa, emirembe, n’obuvunaanyizibwa.

33. Ekitiibwa kya Katonda si kya kamwa kokka

Ekintu ekikulu eky’okujjukira kye kino:

Ekitiibwa kya Katonda tekibeera mu bigambo byokka.

Kibeera:

mu mpisa;
mu mazima;
mu bwesigwa;
mu kwagala;
mu bwenkanya;
mu kusaba;
mu kusinza;
mu buweereza;
mu kukuuma obutonde;
mu kuyisa abantu obulungi;
mu kukuuma amaka;
mu kukola n’obuvunaanyizibwa.

Omuntu ayogera nnyo ku Katonda naye n’abeera omubbi, omulimba, oba omuntu atayisa balala mu kitiibwa, aba alina ekizibu wakati w’ebigambo bye n’obulamu bwe.

34. Ekitiibwa n’ennyambala n’obubonero obw’okungulu

Mu bantu, ennyambala, obubonero, n’ebikolwa eby’okungulu biyinza okulaga enzikiriza.

Naye tebirina kutwalibwa ng’ebimala byokka okusalawo obutuufu bw’omuntu.

Ekitiibwa kya Katonda kirina okutunuulira omuntu yenna mu bulamu bwe obw’obuvunaanyizibwa.

Ekikolwa eky’okungulu bwe kiba nga tekikwasiddwa mpisa nnungi, kiba tekimala.

35. Ekitiibwa kya Katonda n’ennono

Ennono z’abantu ziyinza okuba n’obumanyi obw’omugaso. Ziyinza okuyigiriza ekitiibwa, obumu, obwesigwa, okukolagana, n’okukuuma ebyafaayo.

Naye si buli nnono ey’edda erina okutwalibwa ng’ey’obutuufu bw’enzikiriza awatali kwekenneenya.

Mu kuyigiriza kwa ENSINZA, kyetaagisa okwawula wakati wa:

enzikiriza;
ennono;
buwangwa;
byafaayo;
n’okutegeera okw’omulembe guno.

Enjawulo eno erinda enzikiriza obutafuuka nsonga ya kutabula buli kintu awamu.

36. Ekitiibwa kya Katonda n’okukuuma ebyafaayo

Ebyafaayo by’abantu birina omuwendo. Okubikuuma kuyamba emirembe emipya okumanya gye giva.

Naye ebyafaayo birina okuyigibwa n’obwegendereza.

Bwe wabaawo ekintu ekikwata ku byafaayo by’enzikiriza oba ennono, kyetaagisa okunoonya obujulizi obuliwo, okubuuza abakugu awatali kutya, n’okwawula ebyogerwa mu nnono ku ebyo ebikakasiddwa mu biwandiiko oba kunoonyereza.

Ekitiibwa kya Katonda tekikyetaagisa kuvumbula byafaayo ebitaliiko bujulizi.

37. Omuntu ne Katonda

Ekitiibwa kya Katonda kikosa engeri omuntu gy’ategeeramu obulamu bwe.

Omuntu bw’akkiriza nti Katonda ye Mutonzi, ayinza okwetunuulira ng’omuntu alina:

omuwendo;
obuvunaanyizibwa;
eddembe eririna ensalo;
obusobozi;
omulimu mu bantu.

Kino kimuyamba obutabeera wa kugayaala mu bulamu.

38. Okwekenneenya obulamu bwo

Buli mukkiriza asobola okwebuuza ebibuuzo nga bino:

Ndi mwesigwa?

Njogera mazima?

Nnyisa abantu mu kitiibwa?

Nkuuma amaka gange?

Nkozesebwa ntya eby’obugagga n’obusobozi bwe nnina?

Nkuuma obutonde?

Nkolera ku lw’obulungi bw’abantu oba ku lwange nzekka?

Ebikolwa byange bikwatagana n’ebigambo byange?

Ebibuuzo bino biyamba omuntu okukula mu mpisa.

39. Ekitiibwa kya Katonda mu bulamu obwa bulijjo

Ekitiibwa kya Katonda kisobola okulabikira mu bintu ebitonotono:

Omuntu bw’atuuka ku mulimu n’akola n’obwesigwa.

Omuntu bw’alaba omuntu ali mu buzibu n’amuyamba.

Omuntu bw’akola ensobi n’akkiriza.

Omuntu bw’afuna ssente n’azikozesa mu buvunaanyizibwa.

Omuntu bw’afuna obuyinza n’atakozesa bubi.

Omuntu bw’aba n’ekizibu n’anoonya ekigonjoola mu mirembe.

Omuntu bw’abeera ku yintaneeti n’afuga olulimi lwe.

Mu bintu ebyo byonna, enzikiriza eyinza okulabikira mu bikolwa.

40. Ebikulu bye tulina okujjukira

Ekitiibwa kya Katonda tuyinza okukifundikira mu nsonga enkulu zino:

Katonda ategeerwa ng’Omutonzi era ekitiibwa kimugwanira.
Ekitiibwa si kigambo kyokka, wabula n’empisa.
Okusinza kulina okukwatagana n’obulamu.
Amazima n’obwesigwa bye musingi gw’empisa.
Okwagala abantu kulina okulabikira mu bikolwa.
Obwenkanya n’emirembe bikulu mu bulamu bw’omukkiriza.
Amaka ge masomero g’ekitiibwa n’empisa.
Obuvunaanyizibwa eri obutonde nabwo bwa mugaso.
Obukulembeze bulina okutambulira ku buweereza n’obuvunaanyizibwa.
Ennono n’ebyafaayo birina okwawulibwa ku ntegeera y’enzikiriza era ne bikakasibwa nga bwe kisoboka.
Okukozesa tekinologiya kulina okukolebwa n’obwegendereza.
Omuntu alina okwekenneenya buli kiseera engeri obulamu bwe gye bulagamu enzikiriza ye.

41. Obubaka eri omukkiriza

Omukkiriza, bw’oyagala okuwa Katonda ekitiibwa, tandika n’obulamu bwo obwa bulijjo.

Wa Katonda ekitiibwa mu bigambo byo.

Wa Katonda ekitiibwa mu mazima go.

Wa Katonda ekitiibwa mu bwesigwa bwo.

Wa Katonda ekitiibwa mu ngeri gy’oyisaamu abantu.

Wa Katonda ekitiibwa mu maka go.

Wa Katonda ekitiibwa mu mulimu gwo.

Wa Katonda ekitiibwa mu ngeri gy’oyambamu abali mu bwetaavu.

Wa Katonda ekitiibwa mu ngeri gy’okuuma obutonde.

Wa Katonda ekitiibwa mu ngeri gy’okozesaamu amaanyi, obusobozi, n’obugagga Katonda by’akuwadde.

Era bw’okola ensobi, tokweka nsobi. Yenenye, tegeera ensobi, noonya okutereeza, oddemu otambule mu kkubo ery’obulungi.

Ekitiibwa kya Katonda tekisaanidde kubeera ku mimwa gyaffe gyokka. Kisaanidde okubeera mu mitima gyaffe, mu nneeyisa yaffe, ne mu ngeri gye tuyisaamu ensi etwetoolodde.

42. Okufundikira

Ekitiibwa kya Katonda kye kimu ku musingi gw’obulamu obw’enzikiriza. Omuntu bw’ategeera Katonda ng’Omutonzi, ekitiibwa ekyo kirina okukyusa engeri gy’alabamu obulamu, abantu, amaka, emirimu, obutonde, obuyinza, obugagga, n’obuvunaanyizibwa.

Ekitiibwa kya Katonda si kwewunda na bigambo bingi byokka. Kye kussa Katonda mu kifo eky’obukulu mu kukkiriza, ate n’okulaga okukkiriza okwo mu bikolwa.

N’olwekyo, ekitiibwa kya Katonda tuyinza okukigamba mu bigambo bitono naye ebikulu:

Okumanya Katonda, okumussaamu ekitiibwa, n’okutambuza obulamu mu mazima, obwesigwa, okwagala, obwenkanya, obwetoowaze, n’obuvunaanyizibwa.

Omuntu bw’atandika okutambuza obulamu bwe mu ngeri eyo, ekitiibwa kya Katonda kiba tekikyali kigambo kyokka, wabula kiba kitundu ky’obulamu bwe obwa bulijjo.