Amannya n’Ebigambo Ebikozesebwa Okwogera ku Katonda

1. Ennyanjula

Olulimi kye kimu ku bikozesebwa abantu bye bakozesa okutambuza enzikiriza, amagezi, ebyafaayo, ennono, n’obumanyirivu okuva ku mulembe ogumu okudda ku mulala.

Mu Luganda, abantu bakozesa ebigambo n’amannya ag’enjawulo okwogera ku Katonda. Ebimu ku bigambo bino biraga obukulu bwa Katonda, ebirala biraga enkolagana omuntu gy’alina naye, ate ebirala biraga Katonda ng’Omutonzi w’obulamu n’obutonde.

Okutegeera amannya n’ebigambo bino kikulu kubanga erinnya oba ekitiibwa kiyinza okuba n’amakulu ag’enjawulo okusinziira ku mbeera mwe kikozesebwa.

N’olwekyo, mu kuyigiriza Faith & Doctrine, kyetaagisa okukozesa olulimi mu ngeri ey’obwegendereza. Tulina okwawula wakati wa:

erinnya;
ekitiibwa;
ekigambo ekinyonnyola;
ekigambo eky’okusinza;
n’ekigambo ekiva mu buwangwa oba mu nkozesa y’olulimi.

Ekigendererwa kwe kuyamba omusomi okumanya engeri Oluganda gye luyambamu abantu okwogera ku Katonda, awatali kutabula byafaayo, buwangwa, n’enjigiriza y’enzikiriza.

2. “Katonda” — erinnya erisinga okukozesebwa

Ekigambo Katonda kye kimu ku bigambo ebikulu era ebisinga okukozesebwa mu Luganda okwogera ku Katonda.

Omuntu bw’agamba:

“Katonda.”

aba ayogera ku Katonda ng’ali waggulu mu kitiibwa, ng’Omutonzi, era ng’ensibuko y’obulamu mu ntegeera y’enzikiriza.

Ekigambo kino kisangibwa mu nkozesa z’olulimi ez’enjawulo, omuli okusaba, okuyigiriza, okwogera ku nzikiriza, n’okwogera ku bulamu.

Okugeza:

“Katonda ye Mmutonzi.”

“Katonda ye nsibuko y’obulamu.”

“Twebaze Katonda.”

Mu nkozesa eno, “Katonda” si kigambo kya bulijjo kyokka; kikozesebwa mu ngeri ey’ekitiibwa.

3. “Katonda” n’obunene bw’amakulu

Ekigambo “Katonda” kiyinza okukozesebwa mu ngeri ez’enjawulo okusinziira ku sentensi.

Mu nzikiriza, tuyinza okugamba:

Katonda Omutonzi.

Katonda Omutukuvu.

Katonda ow’obwenkanya.

Katonda ow’ekisa.

Katonda ow’amazima.

Ebigambo ebigoberera “Katonda” biyamba okunyonyola ekitiibwa oba ekintu ekikwatagana n’entegeera y’enzikiriza ku Katonda.

N’olwekyo, omuyigiriza asaanidde obutayisa buli kigambo ng’erinnya ery’enjawulo.

4. “Omutonzi”

Omutonzi kye kimu ku bitiibwa ebikulu ebikozesebwa okwogera ku Katonda.

Kiva ku kigambo okutonda, era kiraga oyo atondawo.

Mu njigiriza yaffe, Katonda Omutonzi ye nsibuko y’obulamu n’obutonde bwonna.

Okumuyita Omutonzi kutuyamba okumanya nti Katonda n’ebitonde si kintu kye kimu.

Katonda ye Omutonzi; obutonde ye kitonde.

Enjawulo eno nkulu nnyo mu kuyigiriza enzikiriza.

5. “Omutukuvu”

Omutukuvu kye kitiibwa ekikozesebwa okunnyonnyola Katonda mu ngeri eraga obutukuvu bwe.

Obutukuvu bukwatagana n’obutuufu, ekitiibwa, n’okwawukana ku bibi mu ntegeera y’enzikiriza.

Bw’ayitibwa:

“Katonda Omutukuvu,”

omuntu aba ayogera ku Katonda ng’ali mu kitiibwa eky’enjawulo era ng’atasaanidde kutwalibwa ng’ekintu kya bulijjo.

Ekitiibwa kino era kikubiriza omukkiriza okubeera n’obwegendereza mu kusinza n’empisa.

6. “Mukama”

Ekigambo Mukama kikozesebwa nnyo mu Luganda okwogera ku muntu oba omuntu ow’ekitiibwa oba obuyinza, era mu nkozesa y’enzikiriza kisobola okukozesebwa okwogera ku Katonda.

Mu ntegeera y’enzikiriza, “Mukama” kiyinza okulaga Katonda ng’alina obuyinza n’ekitiibwa.

Naye omusomi alina okumanya nti ekigambo “mukama” tekikoma ku Katonda mu nkozesa y’olulimi.

Mu mbeera ez’enjawulo, kisobola okukozesebwa ku muntu ow’obuyinza oba mu nkolagana y’abantu.

N’olwekyo amakulu g’ekigambo galina okusalwawo okusinziira ku mbeera mwe kikozesebwa.

7. “Kibumba” n’ebigambo ebikwata ku butonzi

Mu lulimi, abantu bayinza okukozesa ebigambo eby’enjawulo okunnyonnyola ekikolwa ky’okutonda oba okukola.

Naye kyetaagisa obwegendereza nga tuyigiriza nti Katonda ye Omutonzi.

Tetulina kutondawo mannya ga Katonda amapya nga tugamba nti gaali mannya ga dda, okuggyako nga waliwo obujulizi obumanyiddwa obusobola okuwagira ekyo.

Mu Faith & Doctrine, amazima gasinga okuba ag’omugaso okusinga okujjuza olukalala lw’amannya awatali musingi.

8. “Oyo Ali Waggulu”

Mu kwogera okw’enzikiriza, abantu bayinza okukozesa ebigambo ebiraga obukulu bwa Katonda, nga:

“Oyo Ali Waggulu.”

Ekigambo kino kiyinza okukozesebwa ng’enyinyonnyola, so si kye kimu ne “Katonda” ng’erinnya.

Kikubiriza omuntu okulowooza ku Katonda ng’ali mu kitiibwa eky’oku ntikko.

Mu kuyigiriza, kyetaagisa okunnyonnyola nti kino kigambo kya kunyonyola Katonda, so si kwekakasa nti kye linnya lye ery’enjawulo mu byafaayo byonna.

9. “Omutonzi w’Eggulu n’Ensi”

Ekigambo kino kye nnyinyonnyola empanvu:

“Katonda Omutonzi w’Eggulu n’Ensi.”

Kitegeeza Katonda ng’Omutonzi w’ebitonde n’obutonde.

Kiyamba omukkiriza okutegeera obukulu bwa Katonda mu ntegeera y’enzikiriza.

Kino nakyo kisinga kuba mutwe gwa nnyinyonnyola okusinga erinnya ery’enjawulo.

Enjawulo eno erina okukuumibwa mu kuyigiriza.

10. “Taata” mu kwogera ku Katonda

Mu mbeera z’enzikiriza ezimu, Katonda ayinza okuyitibwa Taata mu ngeri eraga enkolagana ey’okumpi, okwagala, okukuuma, oba obuvunaanyizibwa.

Ekigambo “Taata” era kya bulijjo mu nkolagana z’abantu, n’olwekyo amakulu gaakyo gasinziira ku mbeera mwe kikozesebwa.

Mu kuyigiriza, tusaanidde okwawula wakati w’okukozesa “Taata” ng’ekifaananyi oba ekitiibwa mu kusinza n’okugamba nti lino lyokka lye linnya lya Katonda.

11. “Jjajja” n’ebigambo by’ekitiibwa

Mu buwangwa n’ennono z’abantu, ebigambo eby’ekitiibwa biyinza okukozesebwa eri abakadde oba abantu abali mu kifo eky’enjawulo.

Naye si buli kigambo kya kitiibwa ekikozesebwa ku muntu kye kirina okukozesebwa ku Katonda.

Mu kuyigiriza ku mannya ga Katonda, tusaanidde okwesigama ku bigambo ebimanyiddwa era ebitegeerekeka mu nkozesa yaabwe.

Ekigendererwa si kukola lukalala luwanvu olw’amannya, wabula okutegeera amakulu g’ebigambo ebikozesebwa.

12. “Nnyini Bintu Byonna”

Ekigambo:

“Nnyini Bintu Byonna”

kiyinza okukozesebwa ng’enyinyonnyola y’obukulu bwa Katonda mu ntegeera y’enzikiriza.

Kiteeka essira ku Katonda ng’ali waggulu w’ebitonde era ng’Omutonzi.

Naye era tulina okukimanya ng’ekinyonnyola, so si kukiyita erinnya lya Katonda ery’enjawulo awatali musingi.

13. “Ensibuko y’Obulamu”

“Ensibuko y’Obulamu” kye kinyonnyola ekikwata ku Katonda ng’Omutonzi.

Kitegeeza nti obulamu butunuulirwa ng’obuva eri Katonda.

Ekigambo kino kikulu nnyo mu kuyigiriza kubanga kiyunga enzikiriza n’obulamu obwa bulijjo.

Omuntu bw’ategeera Katonda ng’ensibuko y’obulamu, asaanidde okussa ekitiibwa mu bulamu.

14. “Omutonzi w’Obutonde”

“Omutonzi w’Obutonde” kye kinyonnyola Katonda ekitunuulira ensi n’ebitonde.

Kiyamba omukkiriza okumanya nti obutonde bulina omuwendo.

Ettaka, amazzi, ebimera, ensolo n’ebitonde ebirala byonna birina okukozesebwa n’obuvunaanyizibwa.

Okuyigiriza Katonda Omutonzi kutusaba obutakoma ku kwogera ku Katonda, wabula n’okulowooza ku ngeri gye tukwatamu obutonde.

15. “Omuyinza w’Ebintu Byonna”

Ekigambo “Omuyinza w’Ebintu Byonna” kisobola okukozesebwa okunnyonnyola Katonda ng’alina obuyinza obw’oku ntikko mu ntegeera y’enzikiriza.

Kino kye kinyonnyola ekiraga obukulu.

Naye nate, kyetaagisa okukwata ku bigambo bino mu ngeri entuufu.

Tewali bwetaavu bwa kukola mannya mapya nga twagala okulaga obukulu bwa Katonda.

Ebigambo ebimanyiddwa era ebitegeerekeka byebisinga okuyamba okuyigiriza.

16. “Omutabani” n’ebigambo eby’enjawulo eby’enzikiriza

Mu njigiriza ezimu, waliwo ebigambo ebikwata ku Katonda n’enkolagana ye n’ebitonde oba abantu.

Mu Faith & Doctrine, ebigambo ng’ebyo birina okunnyonnyolwa mu ntegeera y’enzikiriza gye bivaamu.

Tetulina kutwala kigambo kimu ne tukiteeka mu ntegeera endala awatali kunnyonnyola.

Kino kikulu kubanga ebigambo by’enzikiriza biyinza okuba n’amakulu ag’enjawulo mu nkola z’enzikiriza ez’enjawulo.

17. “Mwoyo” n’okwogera ku Katonda

Ekigambo Mwoyo nakyo kyetaaga okunnyonnyolwa n’obwegendereza.

Mu Luganda, “omwoyo” kiyinza okuba n’amakulu ag’enjawulo okusinziira ku mbeera.

Kiyinza okukwata ku bulamu bw’omuntu, endowooza, oba entegeera endala ezikwata ku mwoyo.

Mu njigiriza y’enzikiriza, bw’ekigambo kino kikozesebwa ku Katonda, omuyigiriza alina okunnyonnyola amakulu agagendereddwamu.

Ekyo kikuuma omusomi obutabuzabuzibwa.

18. Amannya n’ebitiibwa si kintu kye kimu

Kino kye kimu ku bintu ebikulu mu kuyigiriza kuno.

Erinnya lye liyamba okumanya ekintu oba omuntu.

Ekitiibwa kiraga ekifo, obukulu, oba ekitiibwa ky’omuntu.

Enyinyonnyola ewa amakulu ag’enjawulo ku muntu oba ekintu.

Okugeza:

Katonda — erinnya erikozesebwa okwogera ku Katonda.

Omutonzi — ekitiibwa/enyinyonnyola eraga Katonda ng’akola obutonde.

Omutukuvu — ekitiibwa/enyinyonnyola eraga obutukuvu bwa Katonda.

Mukama — ekigambo eky’ekitiibwa ekisobola okukozesebwa mu kwogera ku Katonda okusinziira ku mbeera.

Okumanya enjawulo eno kiyamba okutegeera olulimi lw’enzikiriza.

19. Olulimi n’enzikiriza

Enzikiriza etambulira mu lulimi.

Abantu bayigira ku Katonda nga bayita mu bigambo bye bawulira, bye basoma, n’ebyo bye bayigirizibwa.

N’olwekyo olulimi olutegeerekeka lukulu.

Omuyigiriza bw’akozesa ekigambo ekizibu, asaanidde okukinnyonnyola.

Bw’akozesa ekigambo eky’obuwangwa, asaanidde okukitegeeza ng’eky’obuwangwa.

Bw’akozesa ekigambo eky’enzikiriza, asaanidde okukitegeeza ng’eky’enzikiriza.

Enjawulo eno eyamba abantu obutabula bintu.

20. Amannya ga Katonda n’okusinza

Mu kusinza, amannya n’ebitiibwa bya Katonda biyinza okukozesebwa mu kusaba, okuyimba, okwebaza, n’okuyigiriza.

Omuntu ayinza okugamba:

“Katonda Omutonzi, tukwebaza.”

Obubaka obwo bulaga Katonda ng’Omutonzi era ne butambuza omwoyo gw’okwebaza.

Mu ngeri eno, olulimi lufuuka ekintu eky’okuyamba omuntu okutegeera enzikiriza.

21. Amannya ga Katonda n’okussa ekitiibwa

Engeri omuntu gy’ayogeramu ku Katonda esobola okulaga engeri gy’amussaamu ekitiibwa.

Naye okussa ekitiibwa tekupimibwa ku bigambo byokka.

Omuntu ayinza okwogera nti:

“Katonda Omutukuvu.”

Naye obulamu bwe ne butabeera na mazima.

N’olwekyo ebigambo by’ekitiibwa birina okukwatagana n’empisa.

Okussa Katonda ekitiibwa kulina okulabikira ne mu bikolwa.

22. Okwewala okukozesa obubi erinnya lya Katonda

Erinnya lya Katonda terisaanidde kukozesebwa mu bulimba, kukumpanya, kutyoboola bantu, oba kufuna by’obugagga mu bukyamu.

Omuntu tasaanidde kugamba nti:

“Katonda yandagira nkole kino,”

nga ekigendererwa kwe kufuna obuyinza ku bantu, okuggyako nga alina omusingi ogumanyiddwa era ogunnyonnyola ekyo ky’ayogera.

Enjigiriza y’enzikiriza erina okuba ey’obwesigwa.

Okukozesa Katonda ng’ekintu eky’okwefuniramu obuyinza kiyinza okwonoona obwesige bw’abantu.

23. Amannya ga Katonda n’obuvunaanyizibwa bw’abayigiriza

Omuntu ayigiriza ku Katonda alina obuvunaanyizibwa obw’amaanyi.

Alina okwewala okukola ebigambo ebitaliiko musingi n’abiyita byafaayo.

Alina okwawula:

“Ekigambo kino kikozesebwa mu Luganda.”

ku:

“Ekigambo kino kye linnya lya Katonda ery’edda.”

Ebintu bino si bimu.

Singa waliwo obujulizi obw’ebyafaayo, busaanidde okwogerwako mu ngeri entuufu.

Singa tewali bumanyirivu bumala, omuyigiriza asaanidde okugamba nti ensonga tekyamanyiddwa bulungi.

24. Amannya ga Katonda n’obuwangwa

Obuwangwa bukola kinene mu ngeri abantu gye bategeeramu ebintu.

Ebigambo ebimu biyinza okuba eby’obuwangwa obw’ekitundu.

N’olwekyo omuyigiriza tasaanidde kugamba nti ekigambo ekimu kikozesebwa mu Luganda lwonna mu ngeri y’emu awatali bujulizi.

Olulimi lulina enjawulo.

N’abantu balina enjawulo.

Enkozesa y’ebigambo nayo esobola okukyuka okusinziira ku kitundu, emyaka, n’embeera.

25. Oluganda ng’olulimi lw’enzikiriza

Oluganda lusobola okutambuza enjigiriza y’enzikiriza mu ngeri ennungi.

Kino kyetaagisa okukozesa ebigambo ebyangu, ebituufu, era ebitegeerekeka.

Ebigambo nga:

Katonda

Omutonzi

Omutukuvu

Mukama

biyinza okuyamba omusomi okutegeera enzikiriza, singa bikozesebwa mu mbeera entuufu era ne binnyonnyolwa.

26. Okuyigiriza abaana amannya ga Katonda

Abaana bayinza okutandika okuyiga ku Katonda nga bayita mu bigambo ebyangu.

Omwana ayinza okuyiga nti:

Katonda ye Omutonzi.

Katonda alina ekitiibwa.

Obulamu bulina omuwendo.

Abantu balina okwagalana.

Obutonde bulina okukuumibwa.

Enjigiriza ng’eno eyamba omwana okutegeera nti erinnya lya Katonda likwatagana n’empisa n’obuvunaanyizibwa.

27. Abavubuka n’amannya ga Katonda

Abavubuka nabo beetaaga okumanya amakulu g’ebigambo bye bakozesa.

Olulimi lw’enzikiriza terulina kuba kigambo kya bakadde bokka.

Omuvubuka ayinza okwebuuza:

“Katonda kitegeeza ki mu bulamu bwange?”

“Omutonzi kitegeeza ki?”

“Omutukuvu kitegeeza ki?”

“Nkolera ki okulaga nti nzikiriza?”

Ebibuuzo bino biyamba enzikiriza okufuuka ey’obuntu era ey’okutegeera.

28. Amannya ga Katonda n’emikutu gy’empuliziganya

Mu mulembe gwa yintaneeti, ebigambo bisobola okusasaana amangu.

Kino kitegeeza nti omuntu ayinza okusanga erinnya oba ekitiibwa kya Katonda nga kikozesebwa mu ngeri ez’enjawulo.

N’olwekyo ENSINZA esaanidde okuyigiriza abantu okukebera amakulu g’ebigambo.

Si buli kigambo ekiri ku yintaneeti nti kya byafaayo.

Si buli kintu ekiwandikiddwa nti kya buwangwa bwa Luganda.

Si buli linnya erigambibwa nti lyakozesebwa abakadde nti lirina obujulizi obumala.

Okunoonyereza n’obwegendereza bikulu.

29. Okwewala okukola amannya amapya awatali musingi

Ekimu ku bintu ebikulu mu kuyigiriza amannya ga Katonda kwe kwewala okuyiiya ebyafaayo.

Singa tetulina musingi gumala, tetulina kugamba nti:

“Abaganda baali bayita Katonda erinnya lino okuva edda.”

nga tetulina bujulizi.

Tusobola okugamba:

“Ekigambo kino kikozesebwa mu nkozesa ezimu ez’olulimi.”

oba:

“Ennyinyonnyola eno esobola okukozesebwa mu kuyigiriza.”

Enjawulo eno eraga obwesigwa.

30. Katonda n’amannya mu bitundu bya Uganda

Uganda erimu ennimi n’obuwangwa bungi.

Abantu ab’enjawulo bayinza okuba n’ebigambo byabwe eby’okwogera ku Katonda.

Mu kuyigiriza Faith & Doctrine, ekyo kisaanidde okuweebwa ekitiibwa.

Oluganda lulimi lwa Buganda, era mu kitundu ekyo ebigambo ebikwata ku Katonda biyinza okuba n’ebyafaayo n’enkozesa ez’enjawulo.

Mu bitundu ebirala, ennimi zaabwe nazo zirina ebigambo byazo.

N’olwekyo tekyetaagisa kugamba nti ekigambo kya Luganda kye kigambo kyokka ekisaanira abantu bonna mu Uganda.

31. Obumu mu njawulo z’ennimi

Wadde ng’abantu bakozesa ennimi ez’enjawulo, bayinza okuba n’ebigambo ebifaanagana mu ntegeera y’enzikiriza, gamba ng’okwogera ku Katonda ng’Omutonzi.

Enjawulo y’olulimi teyeetaagisa kuleeta butakkaanya.

Ekigendererwa kya Faith & Doctrine kwe kuyamba abantu okumanya engeri ennimi zaabwe gye zitambuzaamu enzikiriza.

Olulimi lulina ekitiibwa.

Obuwangwa bulina ekitiibwa.

Naye amazima n’obwesigwa nabyo birina okukuumibwa.

32. Amannya ga Katonda n’ebyafaayo

Bwe twogera ku linnya oba ekigambo ekyogerwa nti kyakozesebwa mu byafaayo, kyetaagisa obujulizi.

Obujulizi buyinza okuva mu:

biwandiiko eby’edda;
bitabo eby’ebyafaayo;
kunoonyereza ku lulimi;
kunoonyereza ku buwangwa;
bigambo ebyakwatibwa okuva mu nkozesa y’olulimi;
oba bujulizi obulala obusobola okukeberwa.

Awatali musingi, ekigambo tekisaana kuteekebwa mu kifo ky’ekyafaayo ekikakafu.

33. Amannya ga Katonda n’ennono

Ennono ziyinza okuba n’ebigambo eby’ekitiibwa ebikozesebwa mu kwogera ku bintu ebitukuvu.

Naye ennono n’enjigiriza ya Katonda birina okwawulwamu.

Omuntu ayinza okukozesa ekigambo eky’obuwangwa nga ayogera ku Katonda, naye ekyo tekitegeeza nti ekigambo ekyo kye linnya lyokka Katonda lye alina.

Okutegeera kuno kuyamba okukuuma omuwendo gw’ennono awatali kutabula nzikiriza na buwangwa.

34. Amannya ga Katonda n’empisa

Amannya ga Katonda galina okukubiriza empisa ennungi.

Singa tugamba:

Katonda Omutukuvu,

tulina okulowooza ku butuufu.

Singa tugamba:

Katonda Omutonzi,

tulina okulowooza ku kukuuma obutonde.

Singa tugamba:

Mukama,

tulina okulowooza ku buyinza n’obuweereza.

Singa tugamba:

Katonda ow’ekisa,

tulina okulowooza ku ngeri gye tuyisaamu abantu.

Bwe tutyo, ebigambo by’enzikiriza bifuuka ebigambo eby’obulamu.

35. Amannya ga Katonda n’okusaba

Mu kusaba, omuntu ayinza okukozesa ebitiibwa bya Katonda mu ngeri ey’okumussaamu ekitiibwa.

Okugeza:

“Katonda Omutonzi, tukwebaza olw’obulamu.”

“Katonda Omutukuvu, tukuyamba okutuyigiriza okubeera ab’amazima.”

“Mukama, tuwe amagezi okukola ebirungi.”

Ebigambo bino bisobola okuyamba omuntu okutegeera Katonda n’obuvunaanyizibwa bwe.

36. Amannya ga Katonda n’okwebaza

Okwebaza Katonda kuyinza okutandika n’okumanya ky’ali mu bulamu bw’omuntu.

Bw’ayitibwa Omutonzi, tumwebaza olw’obulamu.

Bw’ayitibwa Omutukuvu, tumussaamu ekitiibwa.

Bw’ayitibwa Mukama, tumutegeera ng’alina obukulu.

Bw’ayitibwa ensibuko y’obulamu, tumanya omuwendo gw’obulamu.

Mu ngeri eno, amannya n’ebitiibwa bifuuka ebiyamba mu kuyiga.

37. Ebigambo bye tusaanidde okwewala

Mu kuyigiriza ku Katonda, tusaanidde okwewala ebigambo ebireeta okutabulwa oba ebigambo ebitaliiko musingi.

Tulina okwewala:

okuyiiya amannya ne tugamba nti gaali ga dda;
okugatta ennono z’ekitundu kimu ku bantu bonna;
okwogera ku byafaayo awatali bujulizi;
okukozesa Katonda okuweesa abantu okutya olw’ebigendererwa byaffe;
n’okutwala ekitiibwa ng’erinnya awatali kunnyonnyola.

Obwesigwa mu lulimi bulina omuwendo.

38. Omuyigiriza alina obuvunaanyizibwa

Omuntu ayigiriza amannya ga Katonda alina okuba omwegendereza.

Asaanidde okumanya nti ebigambo by’enzikiriza bisobola okukwata ku mitima gy’abantu.

Singa ayigiriza ekintu ekitali kituufu ng’amazima, ayinza okuleeta okutabulwa.

N’olwekyo omuyigiriza alina okwogera mu bwerufu:

“Kino kye tumanyi.”

“Kino kye kitegeeza.”

“Kino kya buwangwa.”

“Kino kya byafaayo.”

“Kino ye ntegeera y’enzikiriza yaffe.”

Obwerufu buno buzimba obwesige.

39. Enjigiriza y’amannya ga Katonda mu ENSINZA

Mu ENSINZA, okuyigiriza amannya ga Katonda kusaanidde okugenderera ebintu ebikulu bisatu:

Ekisooka: Okumanya

Omuntu amanye ebigambo ebikozesebwa okwogera ku Katonda.

Ekyokubiri: Okutegeera

Omuntu amanye amakulu g’ebigambo ebyo.

Ekyokusatu: Okulamanga

Omuntu akyuse engeri gy’alamamu ng’ategeera Katonda.

Kino kitegeeza nti Faith & Doctrine tesaanidde kukoma ku kukwata mannya mu mutwe.

Amannya galina okuleeta okutegeera.

Okutegeera kulina okuleeta empisa.

40. Ebigambo ebikulu eby’okujjukira

Mu kuyiga ku Amannya ga Katonda mu Luganda, tusaanidde okujjukira nti:

Katonda kye kigambo ekikulu era ekimanyiddwa ennyo.
Omutonzi kitiibwa/ennyinyonnyola eraga Katonda ng’ensibuko y’obutonde.
Omutukuvu eraga obutukuvu n’ekitiibwa kya Katonda.
Mukama kiyinza okukozesebwa ng’ekigambo eky’ekitiibwa okusinziira ku mbeera.
Ebitiibwa n’amannya tebirina kutabulwa.
Ebinyonnyola Katonda si buli kiseera nti biba mannya ge.
Ebigambo eby’obuwangwa birina okwawulwamu n’enjigiriza.
Ebyafaayo by’amannya birina okwesigama ku bujulizi.
Tekisaana kuyiiya mannya mapya ne tugamba nti gaali ga dda.
Olulimi lulina okukozesebwa mu ngeri ey’obwesigwa.
Okusinza n’amannya ga Katonda bisaanidde okukwatagana n’empisa.
Omuyigiriza alina obuvunaanyizibwa okuba omwetegefu okwogera ku by’amanyi n’ebyo by’atamanyi.
Abavubuka n’abaana nabo balina okuyigirizibwa amakulu g’ebigambo bino.
Ennimi z’ebitundu eby’enjawulo zisaanidde okuweebwa ekitiibwa.
Enjigiriza ku Katonda erina okuzimba okutegeera, empisa, n’obuvunaanyizibwa.

41. Ekigambo eri omuyizi

Bw’oyiga ku mannya ga Katonda, tokwata kigambo kyokka.

Buuza amakulu gaakyo.

Buuza gye kikozesebwa.

Buuza oba kye linnya, ekitiibwa, oba nnyinyonnyola.

Buuza oba kikwata ku byafaayo, buwangwa, oba njigiriza ya nzikiriza.

Era bw’oba tokyamanyi bulungi, kiba kirungi okugamba:

“Sikyannyonnyoka bulungi.”

Okumanya ekkomo ly’okumanya kimu ku bifaananyi by’obwetoowaze.

42. Ekigambo eri omukkiriza

Omukkiriza, erinnya lya Katonda ly’oyogera lirina okuba ekikujjukiza oyo gw’okkiriza.

Bw’ogamba Katonda, jjukira Omutonzi.

Bw’ogamba Omutonzi, jjukira obulamu n’obutonde.

Bw’ogamba Omutukuvu, jjukira amazima n’obutuufu.

Bw’ogamba Mukama, jjukira obuweereza n’obuvunaanyizibwa.

Amannya n’ebitiibwa bino tebirina kubeera bigambo bya kamwa byokka.

Bisaana okutuyamba okubeera abantu ab’obwesigwa.

43. Okufundikira

Amannya ga Katonda mu Luganda gakola omulimu omukulu mu kutambuza enzikiriza n’okutegeera Katonda.

Katonda ye kigambo ekikulu.

Omutonzi atujjukiza Katonda ng’ensibuko y’obutonde n’obulamu.

Omutukuvu atujjukiza obukulu, obutuufu, n’ekitiibwa kya Katonda.

Mukama ayinza okulaga ekitiibwa n’obuyinza okusinziira ku mbeera mwe kikozesebwa.

Ebigambo ebirala biyinza okukozesebwa ng’enyinyonnyola, ebitiibwa, oba ebigambo eby’obuwangwa.

Ekikulu kwe kutabula bintu.

Enzikiriza erina okuyigiriza mu mazima.

Ebyafaayo birina okwogerwako ng’ebyafaayo.

Obuwangwa bulina okwogerwako ng’obuwangwa.

Enjigiriza ya ENSINZA erina okwogerwako ng’enjigiriza ya ENSINZA.

Era ebigambo byonna ebikwata ku Katonda birina okukozesebwa mu kitiibwa n’obwesigwa.

Katonda Omutonzi.

Katonda Omutukuvu.

Katonda ow’ekitiibwa.

Katonda ensibuko y’obulamu.

Amannya gano n’ebinyonnyola bino bituyambe obutamanya Katonda mu bigambo byokka, wabula okumutegeera mu ngeri ekyusaamu obulamu, empisa, obuweereza, n’enkolagana yaffe n’abantu n’obutonde.

Okumanya erinnya kya ntandikwa; okutegeera amakulu gaalyo kye kiyamba okuzimba enzikiriza; ate okulaga enzikiriza mu bikolwa kye kijjako.